Tradycje wigilijne w Polsce

image

Wigilia to rodzinny obiad w noc przed Bożym Narodzeniem. To jedno z najważniejszych świąt dla Polaków i jednocześnie te najbardziej rodzinne.

Polskie tradycje wigilijne – opłatek i wolne miejsce przy stole

Geneza tradycji pozostawiania jednego pustego miejsca przy wigilijnym stole, do dziś budzi kontrowersje wśród badaczy. Możliwe, że ma to związek ze starożytną zasadą – pozostawianie miejsca przy stole na pogrzebie. Za duszę zmarłego. W dzisiejszych czasach puste miejsce kojarzy się zwykle z niespodziewanym gościem. Zgodnie z tradycją „kto przyjdzie do domu w święty wieczór wigilijny, zostanie przyjęty jak brat”.

Polskie tradycje wigilijne nakazują zacząć wieczerzę od dzielenia się opłatkiem. Ma on symbolizować Ciało Chrystusa. Tradycja łamania chleba sięga czasów Ostatniej Wieczerzy Jezusa z uczniami. Polskie tradycje wigilijne dotyczące dzielenia się opłatkiem sięgają XV – XVI wieku. Łacińskie słowo, od którego pochodzi nazwa – oblatum – oznacza ofiarę. Dopiero po opłatku można rozpocząć ucztę.

Tradycje Świąt Bożego Narodzenia - potrawy

Tradycyjnie przy wigilijnym stole gromadziła się parzysta liczba gości. Siedzenie przy stole z 13 osobami było uważane za zły omen. Jeśli liczba gości nadal okazywała się nieparzysta, w domach biedniejszych zapraszano do stołu kogoś z parobków, a w domach bogatszych – z duchowieństwa lub pracowników.

Tradycje Świąt Bożego Narodzenia nie determinują liczby dań na stole. I choć jeśli zapytasz kogoś o to, ile powinno ich być na stole, to niemal na pewno odpowie, że powinno ich być 12. Według liczby apostołów. Jednak tradycyjnie powinna być nieparzysta liczba dań. Wcześniej w domach chłopskich było od 5 do 7 naczyń, w domach zamożnych 9, a w szlacheckich 11. 7 potraw wiązało się z siedmioma dniami tygodnia, dziewięć potraw wiązało się z liczbą chórów anielskich. Jednak to właśnie 12 potraw zakorzeniło się w zbiorowej pamięci.

Tradycje Świąt Bożego Narodzenia dotyczą też tego, co znajdziemy na stolę. Kiedyś wigilie rozpoczynała wspaniała zupa migdałowa lub rybna, w zależności od zwyczaju panującego w domu. Dziś jest to barszcz czerwony i zupa grzybowa. Nie mogło obejść się bez bigosu po staropolsku i tradycyjnej dla wschodnich regionów Polski kutii. Ogólnie rzecz biorąc, dania na stole powinny być przygotowywane ze wszystkiego, co zostało wyprodukowane w ubiegłym roku na polach, w wodzie i w lesie.

Mak zawsze gościł na wigilijnym stole, gdyż wierzono, że przyniesie dobre żniwa i pokój. Był częścią Kutii. Oprócz maku zawierała pszenicę – symbol życia i wzrostu, miód – symbol słodyczy, czystości i zwycięstwa dobra nad złem. Kutia jest także symbolem jedności żywych ze zmarłymi.

Trzeba było spróbować każdej potrawy, aby nadchodzący rok był równie owocny.

12 dań bożonarodzeniowych może się różnić w zależności od tradycji rodziny i regionu Polski, ale najczęściej obejmuje:

  • Karpia.
  • Barszcz.
  • Zupa grzybowa.
  • Kapusta z grzybami.
  • Placki Z Kapustą I Pieczarkami.
  • Ryba po grecku.
  • Śledź.
  • Kluski z makiem.
  • Kutia.
  • Sernik.
  • Mak.
  • Kompot z suszonych owoców.

Opłatek wigilijny

Tradycje wigilijne w Polsce – pierwsza gwiazdka i prezenty

Nieważne, jak kusił bogato zastawiony stół. Jedzenie można było zacząć, dopiero gdy na nocnym niebie pojawiła się pierwsza gwiazda. Etnograf Oskar Kolberg w swoich notatkach podkreślał, że katolickie rodziny polskie wyjątkowo przestrzegały tej tradycji. Tradycja sięga czasów pojawienia się na niebie Gwiazdy Betlejemskiej.

Tradycje wigilijne w Polsce są nierozerwalnie związane z obdarowywaniem bliskich. Prezenty w zależności od regionu Polski roznosi Św. Mikołaj, Aniołki, Gwiazdor, a we wschodniej Polsce Dziadek Mróz i dzieciątko. Tradycje wigilijne w Polsce nakazują, aby rozdawanie prezentów rozpocząć dopiero po wigilijnej uczcie.

Tradycje i zwyczaje bożonarodzeniowe – szopka

Jarmark Bożonarodzeniowy to nie tylko pyszne jedzenie i możliwość wyjścia z rodziną. Polskie tradycje i zwyczaje bożonarodzeniowe to też oczywiście szopka, która pozwala zobaczyć okoliczności narodzin Zbawiciela. Szopki bożonarodzeniowe czy sklepiki bożonarodzeniowe instalowano w Polsce już od średniowiecza. Tradycje i zwyczaje bożonarodzeniowe przewidują szopki stacjonarne, ruchome lub multimedialne, czyli wykorzystujące nowoczesne technologie. Najczęściej odwiedzane to te, w których można zobaczyć żywe zwierzęta, osły, owce, a nawet cielę.

Jednakowo w trakcie wigilijnej wieczerzy, jak i przed nią śpiewa się wigilijne kolędy. Nasze kolędy uznawane są za jedne z najpiękniejszych na świecie, a pierwsze pieśni powstały już na początku XV wieku.

Komentarze (0)

Zostaw komentarz